{"id":2944,"date":"2016-06-22T09:35:34","date_gmt":"2016-06-22T07:35:34","guid":{"rendered":"http:\/\/physics.uwb.edu.pl\/wf\/?page_id=2944"},"modified":"2016-06-30T11:32:12","modified_gmt":"2016-06-30T09:32:12","slug":"fale-grawitacyjne-ponownie-zaobserwowane","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/physics.uwb.edu.pl\/wf\/?page_id=2944","title":{"rendered":"Fale grawitacyjne ponownie zaobserwowane"},"content":{"rendered":"

Fale grawitacyjne ponownie zaobserwowane<\/h2>\n
\"Gravitational
Credit: YouTube<\/figcaption><\/figure>\n

26 grudnia 2015, o godzinie 03:38:53 czasu uniwersalnego, naukowcy zaobserwowali fale grawitacyjne \u2013 zmarszczki w krzywi\u017anie czasoprzestrzeni \u2013 po raz drugi. Sygna\u0142 pochodzi\u0142 z kolejnej pary zderzaj\u0105cych si\u0119 czarnych dziur. Ponownie profesor Piotr Jaranowski z Wydzia\u0142u Fizyki UwB mia\u0142 w tym sw\u00f3j udzia\u0142.<\/p>\n

\"Gravitational
Northern leg of LIGO interferometer in Washington, US. Credit: Wikimedia<\/figcaption><\/figure>\n

Fale te zosta\u0142y wykryte przez bli\u017aniacze detektory LIGO znajduj\u0105ce si\u0119 w Stanach Zjednoczonych w miejscowo\u015bciach Livingston (stan Luizjana) i Hanford (stan Waszyngton). Obserwatorium LIGO, finansowane przez ameryka\u0144sk\u0105 National Science Foundation, zosta\u0142o zaprojektowane, zbudowane oraz jest eksploatowane przez ameryka\u0144skie uniwersytety Caltech i MIT. Odkrycia, kt\u00f3re zosta\u0142o opublikowane w czasopi\u015bmie Physical Review Letters, dokona\u0142y konsorcja LIGO Scientific Collaboration i Virgo Collaboration, wykorzystuj\u0105c dane zebrane przez detektory LIGO.<\/p>\n

Fale grawitacyjne dostarczaj\u0105 informacji o swoich astrofizycznych \u017ar\u00f3d\u0142ach i o samej naturze grawitacji, kt\u00f3rych nie mo\u017cna uzyska\u0107 w \u017caden inny spos\u00f3b. Fizycy ustalili, \u017ce zaobserwowane 26 grudnia ubieg\u0142ego roku fale grawitacyjne powsta\u0142y w ko\u0144cowej fazie procesu po\u0142\u0105czenia si\u0119 dw\u00f3ch czarnych dziur o masach 14 i 8 mas S\u0142o\u0144ca, w wyniku kt\u00f3rego powsta\u0142a wi\u0119ksza wiruj\u0105ca czarna dziura o masie 21 mas S\u0142o\u0144ca. Podczas zderzenia, kt\u00f3re nast\u0105pi\u0142o oko\u0142o 1,4 mld lat temu, energia odpowiadaj\u0105ca mniej wi\u0119cej jednej masie S\u0142o\u0144ca zosta\u0142a przekszta\u0142cona w fale grawitacyjne. Wykryty sygna\u0142 pochodzi z ostatnich 27 orbit czarnych dziur przed ich po\u0142\u0105czeniem.<\/p>\n

\"Gravitational
Black hole at the centre of a galaxy. Credit: Malll Themd<\/figcaption><\/figure>\n

Pierwsze bezpo\u015brednia obserwacja fal grawitacyjnych, og\u0142oszona 11 lutego 2016 r., by\u0142a kamieniem milowym w rozwoju fizyki i astronomii. Odkrycie to potwierdzi\u0142o jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych konsekwencji sformu\u0142owanej przez Alberta Einsteina w 1915 r. og\u00f3lnej teorii wzgl\u0119dno\u015bci i zapocz\u0105tkowa\u0142o now\u0105 dziedzin\u0119 bada\u0144 \u2013 astronomi\u0119 fal grawitacyjnych. Oba odkrycia by\u0142y mo\u017cliwe dzi\u0119ki wi\u0119kszej, w por\u00f3wnaniu do detektor\u00f3w LIGO pierwszej generacji, czu\u0142o\u015bci detektor\u00f3w Advanced LIGO. Umo\u017cliwi\u0142o to obserwacje \u017ar\u00f3de\u0142 ze znacznie wi\u0119kszego obszaru Wszech\u015bwiata.<\/p>\n

Istotny wk\u0142ad w doprowadzenie do drugiej bezpo\u015bredniej obserwacji fal grawitacyjnych z uk\u0142adu dw\u00f3ch czarnych dziur wnios\u0142o 14 polskich naukowc\u00f3w pracuj\u0105cych w grupie POLGRAW, kt\u00f3ra jest cz\u0142onkiem projektu Virgo. Liderem grupy jest prof. dr hab. Andrzej Kr\u00f3lak z Instytutu Matematycznego Polskiej Akademii Nauk w Warszawie, a jednym z cz\u0142onk\u00f3w prof. dr hab. Piotr Jaranowski z Wydzia\u0142u Fizyki Uniwersytetu w Bia\u0142ymstoku. Profesorowie Kr\u00f3lak i Jaranowski stworzyli podstawy wielu algorytm\u00f3w i metod s\u0142u\u017c\u0105cych do wykrywania i estymacji parametr\u00f3w fal grawitacyjnych z uk\u0142ad\u00f3w podw\u00f3jnych oraz przyczynili si\u0119 do precyzyjnego modelowania sygna\u0142u fali grawitacyjnej z uk\u0142adu podw\u00f3jnego.<\/p>\n

Dziewi\u0119cioro naukowc\u00f3w z grupy POLGRAW, w\u015br\u00f3d nich prof. Jaranowski, znalaz\u0142o si\u0119 w\u015br\u00f3d autor\u00f3w publikacji, w kt\u00f3rej og\u0142oszono zarejestrowanie fali grawitacyjnej po raz drugi. S\u0105 w niej cytowane prace m.in. profesor\u00f3w Jaranowskiego i Kr\u00f3laka.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Fale grawitacyjne ponownie zaobserwowane 26 grudnia 2015, o godzinie 03:38:53 czasu uniwersalnego, naukowcy zaobserwowali fale grawitacyjne \u2013 zmarszczki w krzywi\u017anie czasoprzestrzeni \u2013 po raz drugi. Sygna\u0142 pochodzi\u0142 z kolejnej pary […]<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":2945,"parent":602,"menu_order":-1,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"Layout":"","footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["entry","author-gawryl","post-2944","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","category-wydzialowe_pl"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/P7nvcn-Lu","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/physics.uwb.edu.pl\/wf\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2944","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/physics.uwb.edu.pl\/wf\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/physics.uwb.edu.pl\/wf\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/physics.uwb.edu.pl\/wf\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/physics.uwb.edu.pl\/wf\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2944"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/physics.uwb.edu.pl\/wf\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2944\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3002,"href":"https:\/\/physics.uwb.edu.pl\/wf\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2944\/revisions\/3002"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/physics.uwb.edu.pl\/wf\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/602"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/physics.uwb.edu.pl\/wf\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2945"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/physics.uwb.edu.pl\/wf\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2944"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/physics.uwb.edu.pl\/wf\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2944"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/physics.uwb.edu.pl\/wf\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2944"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}