Detekcja fal grawitacyjnych, w kt\u00f3r\u0105 zaanga\u017cowany by\u0142 mi\u0119dzynarodowy zesp\u00f3\u0142 naukowc\u00f3w skupionych w konsorcjach LIGO Scientific Collaboration oraz Virgo Collaboration – w\u015br\u00f3d nich prof. Piotr Jaranowski z Wydzia\u0142u Fizyki UwB – zosta\u0142a uhonorowana tegoroczn\u0105 Nogrod\u0105 Nobla z fizyki. Nagrod\u0119 odbierze tr\u00f3jka badaczy, kt\u00f3rzy mieli szczeg\u00f3lnie donios\u0142y wk\u0142ad w projekt LIGO: Rainer Weiss, Barry C. Barish i Kip S. Thorne, ale w pewnym sensie jest to nagroda dla ca\u0142ego zespo\u0142u naukowc\u00f3w pracuj\u0105cych nad tym odkryciem. <\/p>\n
Fale grawitacyjne, wytworzone w procesie zlewania si\u0119 dw\u00f3ch czarnych dziur i narodzin nowej masywnej czarnej dziury, zosta\u0142y wykryte po raz pierwszy przez detektory LIGO 14 wrze\u015bnia 2015 r. Odkrycie to sta\u0142o si\u0119 kamieniem milowym w rozwoju fizyki i astronomii, potwierdzi\u0142o bowiem jedn\u0105 z wa\u017cnych konsekwencji sformu\u0142owanej przez Alberta Einsteina w 1915 r. og\u00f3lnej teorii wzgl\u0119dno\u015bci i zapocz\u0105tkowa\u0142o now\u0105 dziedzin\u0119 bada\u0144 \u2013 astronomi\u0119 fal grawitacyjnych. Kolejne obserwacje fal grawitacyjnych, wytworzonych r\u00f3wnie\u017c w procesie zlewania si\u0119 dw\u00f3ch czarnych dziur, zosta\u0142y dokonane przez detektory LIGO w grudniu 2015 r. oraz w styczniu 2017 r. Najnowsza obserwacja mia\u0142a miejsce w sierpniu 2017 r. i zosta\u0142a dokonana przez trzy detektory: dwa ameryka\u0144skie LIGO oraz europejski Virgo.<\/p>\n
Rola prof. Piotra Jaranowskiego polega\u0142a w szczeg\u00f3lno\u015bci na stworzeniu (we wsp\u00f3\u0142pracy z prof. Andrzejem Kr\u00f3lakiem z Instytutu Matematycznego PAN w Warszawie) podstaw algorytm\u00f3w s\u0142u\u017c\u0105cych do wykrywania i estymacji parametr\u00f3w fal grawitacyjnych z uk\u0142ad\u00f3w podw\u00f3jnych z\u0142o\u017conych z gwiazd neutronowych lub czarnych dziur. Prof. Jaranowski przyczyni\u0142 si\u0119 te\u017c do precyzyjnego modelowania sygna\u0142u fali grawitacyjnej wytwarzanej przez takie uk\u0142ady podw\u00f3jne.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Nagroda Nobla za detekcj\u0119 fal grawitacyjnych! Detekcja fal grawitacyjnych, w kt\u00f3r\u0105 zaanga\u017cowany by\u0142 mi\u0119dzynarodowy zesp\u00f3\u0142 naukowc\u00f3w skupionych w konsorcjach LIGO Scientific Collaboration oraz Virgo Collaboration – w\u015br\u00f3d nich prof. Piotr […]<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":2360,"parent":713,"menu_order":-1,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"Layout":"1c","footnotes":""},"categories":[35,3],"tags":[],"class_list":["entry","author-pjaranowski","post-6204","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","category-popularyzacja_pl","category-wydzialowe_pl"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/P7nvcn-1C4","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/physics.uwb.edu.pl\/wf\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/6204","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/physics.uwb.edu.pl\/wf\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/physics.uwb.edu.pl\/wf\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/physics.uwb.edu.pl\/wf\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/physics.uwb.edu.pl\/wf\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6204"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/physics.uwb.edu.pl\/wf\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/6204\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6206,"href":"https:\/\/physics.uwb.edu.pl\/wf\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/6204\/revisions\/6206"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/physics.uwb.edu.pl\/wf\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/713"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/physics.uwb.edu.pl\/wf\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2360"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/physics.uwb.edu.pl\/wf\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6204"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/physics.uwb.edu.pl\/wf\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6204"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/physics.uwb.edu.pl\/wf\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6204"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}