Odkrycia dokona\u0142y laserowe interferometryczne obserwatoria fal grawitacyjnych: 2 ameryka\u0144skie LIGO oraz europejski Virgo, a tak\u017ce oko\u0142o 70 obserwatori\u00f3w naziemnych i kosmicznych. Tym razem bowiem jednocze\u015bnie z falami grawitacyjnymi (\u201ezmarszczkami\u2019\u2019 w czasoprzestrzeni) zaobserwowane zosta\u0142y fale elektromagnetyczne (fotony o r\u00f3\u017cnych energiach).<\/p>\n
Na gwiazdy neutronowe wskazuje te\u017c masa obiekt\u00f3w, oszacowana w wyniku analizy fal grawitacyjnych: od 1,1 do 1,6 mas S\u0142o\u0144ca. Gwiazdy neutronowe maj\u0105 \u015brednic\u0119 oko\u0142o 20 kilometr\u00f3w, a materia z kt\u00f3rej si\u0119 sk\u0142adaj\u0105 jest tak g\u0119sta, \u017ce \u0142y\u017ceczka do herbaty takiego materia\u0142u wa\u017cy oko\u0142o miliarda ton. S\u0105 jednak du\u017co l\u017cejsze, ni\u017c czarne dziury.<\/p>\n Jak m\u00f3wi\u0105 zaanga\u017cowani w projekt naukowcy, od dekad podejrzewano, \u017ce kr\u00f3tkie b\u0142yski gamma s\u0105 wywo\u0142ywane przez zderzaj\u0105ce si\u0119 gwiazdy neutronowe. Teraz, dzi\u0119ki danym LIGO i Virgo, zosta\u0142o to potwierdzone. Odkrycie oznacza te\u017c pocz\u0105tek d\u0142ugo oczekiwanej astronomii \u201ewieloaspektowej\u201d (\u2018multi-messenger astronomy\u2019), \u0142\u0105cz\u0105cej cele i mo\u017cliwo\u015bci astronomii fal grawitacyjnych oraz astronomii fal elektromagnetycznych.<\/p>\n Odkrycie fal grawitacyjnych zosta\u0142o kilka dni temu uhonorowane Nagrod\u0105 Nobla<\/a>.<\/p>\n Na podstawie Press Release<\/a> opracowanego przez Jennifer Chu, MIT News Office (t\u0142umaczenie Virgo-Polgraw).<\/em><\/p>\n \u0179r\u00f3d\u0142o grafik: http:\/\/ligo.org\/<\/a><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Fale grawitacyjne z uk\u0142adu podw\u00f3jnego gwiazd neutronowych Znowu odkrycie z dziedziny astrofizyki! Detektory LIGO i Virgo zarejestrowa\u0142y pierwsze w historii fale grawitacyjne z uk\u0142adu podw\u00f3jnego gwiazd neutronowych. To te\u017c pierwsza […]<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":6264,"parent":713,"menu_order":-1,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"Layout":"1c","footnotes":""},"categories":[35,3],"tags":[],"class_list":["entry","author-gawryl","post-6261","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","category-popularyzacja_pl","category-wydzialowe_pl"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/P7nvcn-1CZ","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/physics.uwb.edu.pl\/wf\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/6261","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/physics.uwb.edu.pl\/wf\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/physics.uwb.edu.pl\/wf\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/physics.uwb.edu.pl\/wf\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/physics.uwb.edu.pl\/wf\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6261"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/physics.uwb.edu.pl\/wf\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/6261\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6270,"href":"https:\/\/physics.uwb.edu.pl\/wf\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/6261\/revisions\/6270"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/physics.uwb.edu.pl\/wf\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/713"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/physics.uwb.edu.pl\/wf\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6264"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/physics.uwb.edu.pl\/wf\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6261"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/physics.uwb.edu.pl\/wf\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6261"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/physics.uwb.edu.pl\/wf\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6261"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"http:\/\/physics.uwb.edu.pl\/wf\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/gw170817-infographic-pl.jpg\")
Odkrycie mia\u0142o miejsce 17 sierpnia 2017<\/strong> r. Praktycznie w tym samym czasie, gdy detektory LIGO i Virgo zidentyfikowa\u0142y silny sygna\u0142 fal grawitacyjnych, detektor Gamma-ray Burst Monitor na pok\u0142adzie obserwatorium satelitarnego Fermi (NASA) zarejestrowa\u0142 b\u0142ysk gamma. W trakcie kolejnych dni i tygodni wykryto promieniowanie elektromagnetyczne o r\u00f3\u017cnych energiach pochodz\u0105ce z miejsca zdarzenia – w tym promieniowanie rentgenowskie, ultrafioletowe, optyczne, podczerwone i radiowe. To dowodzi, \u017ce zderzy\u0142y si\u0119 gwiazdy neutronowe, a nie czarne dziury, jak to mia\u0142o miejsce przy wcze\u015bniejszych detekcjach fal grawitacyjnych, bo przy zderzeniu czarnych dziur promieniowanie elektromagnetyczne nie powstaje.<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/physics.uwb.edu.pl\/wf\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/p-jaranowski-300x200.jpg\")
Podobnie jak przy poprzednich detekcjach fal grawitacyjnych, w prace mi\u0119dzynarodowego konsorcjum LIGO-Virgo zaanga\u017cowany by\u0142 te\u017c polski zesp\u00f3\u0142 POLGRAW. Jego cz\u0142onkiem jest prof. Piotr Jaranowski<\/strong> z Wydzia\u0142u Fizyki<\/strong> Uniwersytetu w Bia\u0142ymstoku. Jego rola polega\u0142a w szczeg\u00f3lno\u015bci na stworzeniu (we wsp\u00f3\u0142pracy z prof. Andrzejem Kr\u00f3lakiem z Instytutu Matematycznego PAN w Warszawie) podstaw wielu algorytm\u00f3w i metod s\u0142u\u017c\u0105cych do wykrycia i estymacji parametr\u00f3w fal grawitacyjnych z uk\u0142ad\u00f3w podw\u00f3jnych z\u0142o\u017conych z gwiazd neutronowych lub czarnych dziur. Badacze przyczynili si\u0119 te\u017c do precyzyjnego modelowania sygna\u0142u fali grawitacyjnej wytwarzanej przez takie uk\u0142ady podw\u00f3jne.<\/p>\n